Waarom falen zo belangrijk is voor creativiteit

 24/12/2019

Afgelopen week keek ik de documentaire The Creative Brain van wetenschapper David Eagleman op Netflix. Ineens werd me duidelijk waarom het maken van fouten zo essentieel is om tot nieuwe inzichten en creaties te komen.

De hersenen van mensen zijn zo ingericht dat we ons dingen kunnen verbeelden. Waar bij dieren de input en output in de hersenen naast elkaar zit. Ofwel, een muis ziet een kat (=input) en handelt daar meteen naar door weg te rennen, want gevaar (=output). 

Bij mensen zitten deze input en output ver uit elkaar met daartussen veel ruimte voor nieuwe verbindingen. Door de groei van onze hersenen door evolutie, kunnen we  boven onze instincten uitstijgen. Keuzes maken voorafgaand aan handelen. Hierdoor kan je als je bepaalde input krijgt, bijvoorbeeld een aardappel, de bewuste keuze maken om hem op te eten, maar ook om ermee te gaan stempelen (inzetten als tool). Door de ontwikkeling van de de prefrontale cortex, zijn we inmiddels ook in staat om een beeld te vormen van wat er (nog) niet is, verbeelding. Mensen zijn dus letterlijk bedraad voor creativiteit. Alle mensen.

Creativiteit stimuleren

‘Wat zou ik graag creatief willen zijn net als jij.’ Regelmatig heb ik een soortgelijke zin voorbij horen komen. Maar met de bovenstaande theorie, is dit dus totale onzin. Iedereen is creatief, want iedereen heeft verbeeldingskracht. Zo is creativiteit voor wetenschappers essentieel om tot nieuwe inzichten en theorieën te komen. 

Al ben ik er persoonlijk wel van overtuigd dat je de mate van verbeeldingskracht kunt trainen. Dat kan door oefeningen te doen, zoals dieren zien in wolken. Maar ook door je meer bewust te zijn van je directe omgeving, letterlijk zien wat er om je heen gebeurt. Een prikkelende omgeving is ook een stimulans om creatiever te denken en handelen. 

Elementen combineren

Volgens de documentairemaker is de definitie van originaliteit: Niet van ‘scratch’ iets maken, maar iets nieuws creëren van verschillende bestaande elementen. Een aantal jaar geleden was ik te gast bij TEDxBreda. Op het podium stond Paul Ruven, filmregisseur van Gouden Kalveren. In zijn TEDtalk vertelde hij over het combineren van twee hele verschillende filmgenres om tot een interessant spanningsveld te komen. Zoals zijn film Shouf Shouf Zombibi, waarin hij het genre multiculturele gezinsfilm combineert met de zombiefilm. Niet een garantie voor een kaskraker, maar het maakt wel nieuwsgierig.

Animator Phil Tippett, vertelt in de documentaire dat hij de wezens die hij ontwerpt ook baseert op bestaande elementen. Hij heeft diverse karakters ontworpen voor films als Star Wars en Jurassic Park. Zijn inspiratie haalt hij uit een verzameling bestaande uit o.a. rommel van straat, juttersvondsten en knutselwerkjes van zijn eigen kinderen. Door de schijnbaar verschillende elementen naast elkaar te zetten, komt hij op nieuwe ideeën voor zijn karakters. 

Voorwaarden voor creativiteit

De documentaire eindigt met de verschillende ingrediënten die nodig zijn om tot originele nieuwe ideeën te komen. 

Laat het pad van minste weerstand los. Durf dieper te graven. Wanneer je altijd voor de bekende weg kiest, zal er nooit de noodzaak zijn om tot nieuwe dingen te komen. In die zin is comfort de grootste vijand van creativiteit. Door nieuwe dingen te proberen, kun je nieuwe ervaringen opdoen. Zelf probeer ik altijd bewust gerechten van een menu in een restaurant te kiezen, die ik nog niet ken. Om zo kennis te maken met nieuwe smaakcombinaties. Ook het opdoen van nieuwe vaardigheden zorgt voor een creatieve noodzaak. Juist de verwarring en frustratie van iets onder de knie proberen te krijgen, dwingen je tot creatieve oplossingen.

Verleg je eigen grenzen. Zoek de balans tussen oud (=saai) en vernieuwend (=raar). Ofwel denk out-of-the-box. Een vraag die daarbij kan helpen is ‘wat als’. Binnen organisaties is het prettig als die vraag regelmatig gesteld wordt. Deze vraag ligt aan de basis van innovatie. Onthoud dat het antwoord je ongemakkelijk laat voelen, dan zit je op je eigen grens of misschien zelfs al erover. Wanneer andere mensen het idee niet snappen of raar vinden, dan zijn ze er gewoon nog niet bekend mee. Denk maar aan Vincent van Gogh, die straatarm stierf omdat niemand tijdens zijn leven zijn werk begreep.

Wees niet bang om te falen. Mijn persoonlijke favoriet! Veel grote succes worden behaald, na groot falen. Thomas Edison antwoordde: 'Ik heb niet gefaald, ik heb simpelweg tienduizend manieren gevonden die niet werken.' Op de vraag waarom het hem nog niet gelukt was een werkende gloeilamp te maken. Alle mislukkingen droegen voor Edison bij aan de overtuiging om van zijn werk een succes te maken. Niet alleen is falen essentieel in het proces van wetenschappers om nieuwe inzichten te ontwikkelen. Binnen andere beroepen kan falen ook een voedingsbodem zijn van inspiratie, denk maar aan kunstenaars en schrijvers. Mijn fouten vormden de basis voor mijn TEDtalk en mijn boek ‘Ondernemend én Onhandig’. 

Nog meer weten?

Wil je tips om je verbeeldingskracht te trainen? Meer informatie over de kracht van falen om tot successen te komen? Of de mogelijkheden verkennen voor een samenwerking? Stuur dan een mailtje naar info@raimke.com

Meer berichten

Korte introductie betreft gerelateerd nieuws

Zit er ook een sluipschutter in jouw systeem?

Loop jij al tijden rond met het idee voor een boek, maar ontbreekt het je aan de tijd om te schrijven? Heb je een cursus fotografie gedaa...

3 manieren om een grotere doelgroep aan te spreken

‘Wie is je doelgroep?’ De klant kijkt me bedenkelijk aan. ’Nou ja, eigenlijk is mijn doelgroep heel breed. Het is belangrijk dat ie...

Sluit je klant op in een defecte lift

Bij voorkeur niet letterlijk, want: niet zo bevorderlijk voor je reputatie. Maar een crisissituatie leert je veel over jouw klant. Welk g...

Stel je vraag aan Raimke!

Bel of e-mail voor meer informatie over animaties, trainingen en lezingen. Raimke staat je graag te woord.

Raimke van den Beemt-Groothuizen

Animatiefilmmaker, trainer, spreker

06 107 239 53 info@raimke.com Van maandag t/m vrijdag een reactie binnen 24 uur. Contact opnemen